Handreiking Samenvoegen of samwerking
Na een periode van relatieve rust zien we opnieuw duidelijke dynamiek rond bestuurlijke fusies, terwijl ook ambtelijke fusies weer nadrukkelijk op de agenda staan. Deze beweging brengt energie en kansen, maar roept ook vragen op, zowel bij gemeenten die midden in een fusieproces zitten als bij organisaties die zich oriënteren op mogelijke toekomstige stappen.
De handreiking Samenvoegen of samenwerken is ontwikkeld door de Vereniging van Gemeentesecretarissen (VGS), in samenwerking met Berenschot, BZK en met actieve inbreng van gemeentesecretarissen uit het veld. Zij delen recente praktijkervaringen en lessen die in het netwerk breed worden herkend. Het doel is helder: collega‑gemeentesecretarissen ondersteunen die nu voor lastige keuzes staan én degenen voeden die juist kansen zien om via samenwerking of fusie maatschappelijke meerwaarde te creëren.
Voor wie is de handreiking bedoeld?
De handreiking richt zich op gemeentesecretarissen in alle fasen van een fusieproces:
- vooraf, wanneer scenario’s verkend worden en politieke en organisatorische dynamiek zich begint te vormen
- tijdens, wanneer besluitvorming, implementatie en bestuurlijk‑ambtelijk samenspel onder druk staan
- erna, wanneer de nieuwe organisatie staat en er gewerkt wordt aan cultuur, stabiliteit en doorontwikkeling.
Daarnaast biedt de handreiking een reflectiekader dat helpt om je rol bewust te kiezen en te prioriteren. Publieke waarde fungeert daarbij als richtinggevend kompas, net als de doorontwikkeling van het vak van gemeentesecretaris — van klassieke secretaris naar netwerksecretaris die stuurt in en met netwerken.
Gebaseerd op echte ervaringen
De handreiking is een product van en voor de praktijk. De inzichten komen voort uit ervaringen van gemeentesecretarissen die fusietrajecten van dichtbij hebben geleid of begeleid. Daarbij is ruimte voor wat goed ging én voor wat zij liever anders hadden gedaan. Die eerlijkheid is essentieel bij veranderprocessen die raken aan mensen, politieke verhoudingen en publieke waarde.
Uitnodiging aan het netwerk
We hopen dat deze handreiking direct praktisch nut biedt én vooral uitnodigt om het gesprek binnen de VGS levend te houden: over wat werkt, wat schuurt en hoe we als beroepsgroep sterker kunnen worden in het voorbereiden, uitvoeren en bestendigen van fusies.
Collega’s worden van harte uitgenodigd om eigen ervaringen te delen. Zo versterken we samen ons vakmanschap en onze slagkracht — ten dienste van bestuur, organisatie en samenleving.
